| EVLAT EDİNME |
Evlat edinme, çocuğu bulunmayan kişilerin, aile kurmak ve çocuk sahibi
özlemlerini gerçekleştirmelerine yardım eden ve aynı zamanda bir aile
yuvasından yoksun olan çocukların korunmasını amaçlayan bir kurum olup, Medeni
Kanunumuzun 253-258. maddelerinde düzenlenmiştir.
Türk Medeni Kanunu evlat edinmeyi, evlat edinenle evlat edinilen arasında kamu
makamlarının öz iznine dayalı bir sözleşme olarak öngörmüştür. Evlat edinmek
isteyen kişi bizzat veya tutacağı bir avukat aracılığıyla evlat edinilmek
istenilen kişinin Türkiye'deki ikametgahının bulunduğu yerdeki yetkili Sulh
Hukuk Mahkemesine M.K.'nun 256. maddesi uyarınca "evlat edinmeye izin" için
başvuruda bulunması gerekir. Yetkili mahkemeden alınacak "evlatlığa izin"
kararı ile noterlikçe resmi senet yapılarak, keyfiyet doğum kütüğüne ve
evlatlık ile evlat edinenin aile kütüğüne bildirilir.
Yurtdışında yetkili yabancı makamlar önünde bir Türk vatandaşının evlatlık
alınmasına ilişkin olarak mahalli usüllere göre yapılan evlat edinme
mukaveleleri evlatlık açısından Medeni Kanundaki asli şartları taşımak ve Türk
Mahkemelerinden izin alınmış olmak kaydıyla Türkiye'de geçerlidir. Bu tür
mukavele noterden Türkçeye tercüme edilmiş olarak mahkeme kararı ile nüfus
idarelerine, yurt dışında temsilciliklere verildiği takdirde, medeni kanundaki
asli şartları taşıması halinde nüfus kütüklerine işlenir. Evlat edinme için
kanun maddi ve şekli bir takım şartlar aramaktadır.
Her iki tarafin Türk olması halinde aşağıda belirtilen hükümler geçerlidir:
Türk vatandaşı bir kadınla evli yabancı erkeğin (tabiyeti veya taşıdığı
seyahat belgesinin cinsinden bağımsız olarak), Avrupa Birliği üyesi ülkeler
vatandaşlarının, ABD, Avusturalya, Avusturya, Finlandiya, İsveç, İsviçre,
İzlanda, Japonya, Kanada ve Norveç vatandaşlarının Türkiye'deki ikamet
izinleri, Türk yabancılar mevzuatının genel hükümleri çerçevesinde ve uygun
görülecek sürelerle, toplam beş (5) yıla kadar, İçişleri Bakanlığı'nın
onayıyla ilgili valiliklerce verilir. Verilecek ikamet amaçlı vizeleri
istizana tabidir.
Evlat Edinmenin Şartları
Evlat Edinmenin Maddi Şartları
1) Yaş Şartı: Yasa, evlat edinilen için bir yaş şartı gerektirmemiş olup, bir
kimse yaşı ne olursa olsun evlat edinebilir. Buna karşın, evlat edinenin en az
35 yaşında olması gerekir. Ayrıca evlat edinen kişinin evlatlıktan en az 18
yaş büyük olması şarttır. (M.K.253)
2) Evlat Edinenin Sahih Nesepli Furuu (Altsoyu) Bulunmaması Şartı: Bir
kimsenin evlatlık sözleşmesi yapıldığı sırada sahih nesepli çocuğunun
bulunması evlat edinmeye engeldir. Buna karşılık, gayri sahih nesepli furuun
bulunması veya evlatlığının bulunması evlat edinmeyi engellemez.
3) Evlatlığın Menfaati Şartı: Evlat edinmeye hakimin izin verebilmesi için,
bunda evlat edinilecek çocuğun menfaati bulunması lazımdır.
4) Önceden Evlat Edinilmiş Olmama Şartı: Medeni Kanunun 255. maddesi uyarınca,
bir kimsenin iki kişi tarafından evlatlık edinilmesi kural olarak mümkün
değildir. Bunun tek istisnası, bir kimsenin karı koca tarafından birlikte
evlat edinilmesidir.
5) Rıza Şartı
a) Evlat Edinilenin Rızası : Medeni Kanunun 254. maddesine göre, "mümeyyiz
olan kimse rızası olmadıkça evlatlığa alınamaz. Evlat edinilen mümeyyiz
olmakla birlikte, velayet altında ise, anne ve babasının rızası aynen
gereklidir. Eğer velayet altındaki evlat edinilen temyiz kudretinden yoksun
ise, evlat edinilmesi yalnız velayete sahip ana ve babanın rızasıyla
gerçekleşir. Ana ve babadan yalnız birisi velayet hakkına sahip ise, onun
rızası aranır. Eğer evlat edinilecek kişi vesayet altında ise, vasinin onayı
ve ayrıca M.K.406. maddesi gereğince Sulh Hakiminin ve Asliye Mahkemesinin
izni gerekir.
b) Evlat Edinenin Rızası: Evlat edinme şahsa sıkı surette bağlı bir hak
olduğundan, evlat edinmenin temyiz kudretine sahip olması gerekir. Eğer evlat
edinmek isteyen kimse mümeyyiz bir kısıtlı ise, vasinin ve ayrica Sulh
Hakiminin ve Asliye Mahkemesinin izni gereklidir.
c) Eşin Rızası: Evlat edinen veya evlat edinilen veya her ikisi de evliyse,
evli olan tarafın eşinin de rızasının bulunması gereklidir. (M.K.255)
Evlat Edinmenin Şekli Şartları
1) Hakimin İzni: Medeni Kanunun 256. maddesi uyarınca, evlat edinme, evlat
edinen kimsenin ikametgahı, Sulh Hakiminin iznini gerektirir. Hakim, burada
evlat edinme şartlarının mevcut olup olmadığını, evlat edinmede haklı bir
neden ve evlat edinilenin menfaati bulunup bulunmadığını araştırır.
2) Resmi Senet Düzenlenmesi: Evlatlık sözleşmesi, M.K.'nun 256. maddesi
uyarınca hakimin izni temin edildikten sonra resmi şekilde noter tarafından
düzenlenmelidir.
3) Nüfusa Tescil: Evlatlık sözleşmesinin tamamlanmasından sonra, meydana gelen
evlatlık bağının hem evlat edinenin, hem de evlatlığın nüfus siciline
işlenmesi gerekir.
Evlat Edinmenin Sonuçları
1) Evlenme Yasağı: Evlatlık sözleşmesinin düzenlenmesiyle meydana gelen
evlatlık bağı, kesin olmayan bir evlenme yasağı oluşturur. (M.K.92/3)
2) Miras: Evlatlık ve furuu evlat edinen kimsenin mirascısı olur. Buna
karşılık, evlat edinen ve hısımları evlatlığın mirascısı olamaz. Evlatlığın
asıl ailesindeki mirascılığına da halel gelmez.
3) Velayet: Evlat edinilen küçük ise, kendi öz anne ve babasının velayetinden
çıkar, evlat edinenin velayeti altına girer.
4) Nafaka: Evlatlık ve evlat edinen birbirinden karşılıklı olarak nafaka
isteyebilirler.
5) Soyadı: M.K. 257/1 maddesi uyarınca, evlatlık, evlat edinenin soyadı taşır.
6) Vatandaşlık: Bir Türk'ün evlatlık edindiği yabancı henüz reşit değilse ve
ana babasının yeri bilinmiyor veya kendileri bulunamıyorsa, yahut evlatlık
vatansız oluyorsa, o takdirde Türk vatandaşı olur. (T.V.K. 3/11)
7) Evlatlığın Öz Ana ve Babasıyla Kişisel İlişkileri: Yargıtay ictihadına
göre, evlatlığın öz ana ve babası, küçük çocuklarıyla kişisel ilişki kurma
hakkına sahiptir.
Evlat Edinmenin Sona Ermesini Gerektiren Nedenler
1) Evlenme: Evlatlık ile evlat edinen veya bunlardan biriyle diğerinin koca
veya karısı, evlenme engeline rağmen, birbirleriyle evlenirlerse, evlenme
geçerli olmakta, fakat evlatlık ilişkisi sona ermektedir.
2) Tarafların Anlaşması ile: Evlatlık ilişkisi, bu hususta hakimden izin
alındıktan sonra resmi bir şekilde yapılacak anlaşma ile ortadan
kaldırılabilir.
3) Hakimin Kararı ile
a) Evlatlığın İstemi üzerine: Evlatlık, evlat edinenin çocuğa karşı bir suç
işlemesi veya ödevlerini ağır bir şekilde ihlal etmesi, ahlaka aykırı
davranışlarda bulunması gibi haklı nedenlerin varlığı halinde, hakimden
evlatlık sözleşmesinin kaldırılmasını isteyebilir. (M.K. 258)
b) Evlat Edinenin İstemi üzerine: Evlat edinen, evlatlığın mirastan iskatini
gerektirecek nedenlerden birinin varlığı halinde, evlatlık sözleşmesinin
kaldırılmasını hakimden isteyebilir.
Eğer evlat edinen veya evlatlık yabancı ise, bu takdirde 2675 sayılı
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku hakkında kanun hükümleri devreye
girer. Bu kanunun evlat edinmeyi düzenleyen kurallarını kısaca gözden geçirmek
istersek, şunları söylemek mümkündür.
Sözü edilen kanunun yabancı unsurlu evlat edinme ilişkisini düzenleyen
18.maddesinin 1.fıkrasına göre, evlat edinme ehliyeti ve şartları hakkında
taraflardan her birinin evlat edinme anındaki milli hukuku uygulanır. Taraflar
aynı tabiyette ise, onların müşterek milli hukuku evlat edinme ilişkisine
hakimdir. Tabiiyetleri farklı ise, evlat edinme ehliyeti ve şartları,
taraflardan herbirinin evlat edinme anındaki milli hukuklarına tabi olur.
Evlat edinmede esasa ait şartlar içinde taraflardan her birinin milli
hukukları nazara alınır. Kanunun hükmü bu şartlar bakımdan her iki milli
hukukun birlikte uygulama çağını ifade etmiştir. Bu bakımdan evlat edinme için
aranan şartlar ise çocuğu olmamak, asgari yaş haddi, yaş farkı gibi, evlat
edinen için, isterse evlatlığın rızası, ana ve babanın izni, vesayet makamının
muvafakatı gibi, evlatlık için söz konusu olsun, tarafların milli hukuklarının
aradığı esasa ilişkin kanuni şartların yerine getirilmiş olması gerekir. Örnek
olarak; evlat edinen yabanci, evlatlik Türk vatandaşı ise, Türk hukukunun
aradığı kanuni şartlar yanında, evlat edinenin milli hukukunun evlat edinme
için aradığı şartlar da tahakkuk etmelidir.
Evlat edinme işlemlerinde usül meseleleri, adli ve resmi makamların müdahalesi
gibi, kural olarak işlemin yapıldığı yer hukukuna (Lex Fori) tabi olur.
Evlat edinmenin hükümleri, yani evlatlığın ismi, ikametgahı, evlat edinen ile
edinilen arasındaki hisimlik ilişkisi, evlenme yasağı, velayet durumu, nafaka,
evlat edinmenin hükümsüzlüğü veya sona ermesi gibi konular evlat edinenin
milli hukukuna, eşlerin birlikte evlat edinmesi halinde evlenmenin genel
hükümlerini düzenleyen hukuka tabi olur.
Evlat Edinmek İsteyen Kişinin İbraz Etmesi Gereken Bilgiler
Vukuatlı nüfus kayıt örneği
Nüfus cüzdanı fotokopisi
Evlilik cüzdani fotokopisi
Sağlik kurulu raporu
Sabıka kaydı
Oturma izin belgesi
Gelir durumu belgesi-( maaş, taşınır taşınmaz mallara ait )
Çiftin birer fotoğrafı
Ülkenin kaç yaş grubuna kadar olan çocuğu kabul ettiğini gösterir belge