| Yabancı mahkemelerden
hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre
kesinleşmiş bulunan ilamların, Türkiye de icra olunabilmesi; yetkili Türk
mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır. Yabancı
mahkemelerin ceza ilamlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler
hakkında da tenfiz kararı istenebilir. Tenfiz davalarında görevli mahkeme
asliye hukuk mahkemeleridir. Kesinleşmiş yabancı mahkeme kararı aslı ve
onanmış tercümesi dosyaya sunulunca mahkeme tenfize dair kararını
vermektedir. Yabancı ülkelerden verilen boşanma, velayet, alacak gibi hukuk
davalarına dair kararlar tenfiz kararı alınmadan Türkiye' de icra olunamaz.
Yurtdışındaki vatandaşlarımızın yabancı ülkelerden aldıkları
boşanma kararları Türkiye de tenfiz edilmeden hiçbir hukuki
geçerlilik taşımaz. Yabancı mahkemede boşanmış eşler, tenfiz kararı alınıp
nüfusa gönderildikten sonra boşanmış sayılırlar. Yukarıda da
belirtmiş olduğumuz boşanmanın tüm sonuçları, (yabancı mahkeme boşanma
kararında) kararın Türkiye de tenfizi kararı verildikten sonra doğmaya
başlar. Şartları:
1-
Yabancı Mahkeme tarafından verilmiş bir mahkeme kararının aslı
olacak,( 2675 S.Y.nın 36 ve 37. Maddesinde istenen belgeler ayrı ayrı
sayılmıştır.)
2-
Verilen bu karar kesinleşmiş olacak,
3-
Yabancı Mahkeme Kararının tamamının(eksik tercüme kabul edilemez) yeminli
tercüman tarafından Türkçe'ye tercüme edilmiş ve resmi kurumlar
tarafından tasdik edilmiş onaylı sureti bulunacak.
4-
Tenfizi istenen kararın mutlaka mahkeme tarafından verilmesi ve
mahkeme hükmü niteliği taşıması gerekir. Belediye ,Eyalet valiliği vb. idari
birimlerin verdiği kararın tenfizine karar verilemez.
5-
T.C. ile ilamın verildiği yabancı devlet arasında yasadan doğan fiili veya
hukuki karşılıklılık (mütekabiliyet) veya bu konuda anlaşma(sözleşme)
olmalıdır.
6-
Yabancı Mahkeme Hükmünün kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
gerekir, (örneğin Türk hukukunda aslonan velayet konusunda küçüklerin
menfaatleridir(Ruhsal ve Düşünsel gelişimi). Eğer bu kural göz ardı edilmiş
ise tenfiz kararı verilemez.)
7-
İlamın Türk Mahkemelerinin kesin yetkisine girmeyen bir konuda
verilmiş olması gerekir.(Taşınmazın aynına ilişkin davalarda Türk
mahkemelerinin yetkisi kesindir.) ancak boşanma ,ayrılık ve evliliğin iptali
gibi davalar da kesin yetki yoktur.
8-Yabancı
ülke kanunları uzarınca kendisine karşı tenfizi istenen kişinin hükmü veren
mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil
edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyapta hüküm verilmiş olsa
dahi , bu kişinin yukarıda ki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine
karşı Türk mahkemelerine itiraz etmemiş olması gerekir. İtiraz etmiş ise
davanın reddine karar verilmelidir. Kısacası Tenfiz kararı verilebilmesi
için yabancı mahkeme tarafından usulüne uygun olarak karşı tarafa savunma
hakkı verilmesi gerekir.
9-
Türklerin kişi hallerine ilişkin yabancı ilamda Türk kanunlar ihtilafı
kuralları gereğince , yetkili kılınan hukukun uygulanmamış ve Türk vatandaşı
olan davalının tenfize bu yönde itiraz etmemiş olması gerekir. (2575 s. k.
13.madde) Diğer bir anlatımla Türk kanunlar ihtilafı kuralları gereğince
Türklerin boşanma davaları için öngörülen hukukunun uygulanmadığının
belirlenmesi ve bu yönde davalının itirazda bulunması halinde tenfiz kararı
verilemez.
|