LIZBON ANLASMASI
AB devlet ve hükümet başkanları, AB anayasasının boşluğunu dolduracak Lizbon Anlaşması'nı imzaladı. Dönem başkanı
Portekiz'in ev sahipliğinde başkent Lizbon'daki Jeronimos Manastırı'nda toplanan 27 üye ülkenin liderlerinin anlaşmayı imzalamasıyla, 29 Ekim 2004 tarihinde Roma'da imzalanan AB Anayasası tarihe karışmış oldu.
AA-Üye ülkelerden 14'ünün onay verdiği, Fransa ve Hollanda'da düzenlenen
referandumlarla reddedilen AB Anayasası'nın boşluğunu doldurmak ve kurumsal bir
krizi önlemek amacıyla hazırlanan Lizbon Anlaşması'nın, 10 Haziran 2009
tarihinde yapılacak Avrupa Parlamentosu seçimleri göz önünde tutularak 1 Ocak
2009 tarihinde yürürlüğe koyulması hedefleniyor.
Bu tarihe kadar anlaşmanın tüm üye ülkelerin parlamentolarında onaylaması
gerekirken, İrlanda referandum düzenleyeceğini bildirmişti.
Bu arada, AB dönem başkanı Portekiz'in Başbakanı Jose Socrates, imza töreninde
yaptığı konuşmada, "Daha geniş, değerlerini savunan, dünyanın daha iyiye
gitmesine katkıda bulunan bir Avrupa için bu anlaşmayı imzalıyoruz. Tüm siyasi
liderlerin arzusuyla onaylanan bu anlaşma Avrupa projesinin ileriye doğru
gitmesine katkıda bulunacak" dedi.
Socrates, Lizbon Anlaşması'nı, "daha modern, daha etkili, daha demokratik bir
Avrupa'nın kurulması için geleceğe yönelik bir anlaşma" olarak nitelendirdi.
Devlet ve hükümet başkanları, imza töreninin ardından aile fotoğrafı çektirdi.
AB'de 6 aylık dönüşümlü başkanlık sistemini kaldıran yeni anayasada 2,5 yıllık
süre için üye ülkelerin oy birliğiyle atayacakları AB Konseyi Başkanının yılda 4
kez toplanacak AB zirvelerine de başkanlık etmesi öngörülüyor.
Anlaşmada, dış politikada tek seslilik için atanan AB Dışişleri ve Güvenlik
Politikası Yüksek Temsilcisi ise Dışişleri Bakanlarını buluşturan Dış İlişkiler
Konseyi toplantılarına başkanlık edecek. AB Komisyonu başkan yardımcılığı
görevini de üstlenecek Yüksek Temsilci, "AB'nin dış eylemlerinin eş güdümünü"
sağlayacak.
Komisyonun yine 5 yıllık dönemlerle her ülkeden birer temsilciyle çalışması
belirlenen yeni anayasada, 2014 yılından itibaren komiser sayısının, üye ülke
sayısının üçte ikisine düşürüleceği ve bazı ülkelerin Komisyona dönüşümlü üye
göndermeye başlayacağı ifade ediliyor.
Lizbon Anlaşması ile getirilen "ikili çoğunluk sistemi" olarak adlandırılan
nitelikli oylama yöntemi, karar alınabilmesi için ülke sayısı dikkate
alındığında yüzde 55 ve ülke nüfusları dikkate alındığında yüzde 65 destek
bulunmasını gerekli kılıyor.
İkili çoğunluk sisteminin geçerli olmayacağı dış politika, AB bütçesi ve vergi
gibi konularda karar alınabilmesi için üye ülkelerin oy birliği gerekecek.
Yeni AB anayasası ayrıca üye ülkelerin ulusal meclislerine, AB Komisyonunun
hazırladığı yasa tasarılarını yeniden incelenmek üzere geri gönderme yetkisi
veriyor.